أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

298

قانون ( فارسى )

بهره ندهد . در اينجا مثالى مىآورم . كاسنى براى كبدى كه بيمارى سرد دارد بهره نمىدهد . در صورتى كه كاسنى كاملا با كبد سازگار است . مثال ديگر سقمونيا ( محموده ) را ذكر مىكنيم كه در علاج بيمارى صفرائى آن فايده را نمىبخشد كه در غير بيمار صفرائى دارد . اين را خوب درك كن ! كه شير شتر بچه‌دار عربى بسيار بهره‌رسان است . اگر كسى كه بيمارى استسقاى خيگى دارد به جاى غذا و آب فقط شير ياد شده را بخورد و بر آن دوام كند ، شفا يابد و علاج ديگر نمىخواهد . برخى از اين نوع بيماران استسقائى تجربه كرده‌اند و اثبات شده كه شير شتر چگونه دارويى است . اينها را سرنوشت به سرزمينهاى عرب كشانيده بود ، كسانى كه به بيمارى استسقا مبتلا شده بودند بر خوردن شير شتر عربى دوام كردند و خوب شدند . در علاج استسقا مىتوانى شير شتر بچه‌دار را تنها به بيمار بدهى و مىتوانى در حالاتى كه مىخواهى شير شتر گرمىبخش‌تر يا كمتر گرمىبخش باشد و يا از نيروى اسهالى آن بكاهى ، داروى ديگر با آن مخلوط كن و به بيمار بده . مثلا اگر مىخواهى شير شتر عربى - كه به بيمار استسقايى مىدهى - بيشتر گرمىبخش باشد ، هليله همراه بزر كاسنى و بزر كشوث و نمك نفطى با شير مخلوط كن ! اگر مىخواهى كه بيمار از شير گرمى نه زياد بلكه لطيف كسب كند ، سكبينه و ثمر سكبينه با آن مخلوط كن . اگر مىخواهى كه شير شتر عربى سبب اسهال بيش از حد نشود ، خرنوب مصرى و امثال آن با شير قاطى كن و به بيمار بده كه بخورد . رواست كه شير شتر را با بول شتر قاطى كنى و به بيمار بدهى . اگر بيمار استسقايى بويژه بيمار استسقاى خيگى خوراك و نوشيدنيش منحصر به شير شتر باشد و چيز ديگرى نخورد فايده بيند . يا اينكه با خوراكى ديگر كه غير از شير است شير شتر بخورد و در هر وعدهء غذايى شير شتر نباشد ، در هر دو حالت يعنى شير شتر تنها باشد يا همراه دارو يا غذاى ديگر باشد ، بايد مواظب باشى و تحقيق كنى كه : 1 - آيا بدن ، شير را در خود مىپذيرد و شير سبب اسهال نمىشود ؟ 2 - آيا اسهالى كه از اثر شير شتر آيد اندك است ؟ 3 - آيا اسهال پيامد شير شتر ، در اندازه بيشتر از وزن شيرى است كه خورده است و بيمار تاب آن را دارد ؟ 4 - آيا از اثر شير شتر كه بيمار خورده است اسهال به افراط زياد و از تاب بيمار خارج است ؟ 5 - آيا شير شتر در معده بيمار ، يا در گدارها پنير مىشود ؟ 6 - آيا سبب سردمزاجى بيمار مىگردد ؟ 7 - آيا خلط بلغمى را به جا مىگذارد ؟ 8 - آيا خلط قبلى و سابقه‌دار را متعفن مىكند و مىسوزاند .